Öz

Amaç

Hipertansiyon, dünya genelinde kardiyovasküler hastalık, inme, böbrek yetmezliği ve erken mortalitenin en önemli önlenebilir nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Etkili farmakolojik seçenekler ve kanıta dayalı yaşam tarzı müdahalelerine rağmen, optimal kan basıncı kontrolü birçok popülasyonda yetersiz kalmaktadır. Hasta uyumsuzluğu, yetersiz yaşam tarzı değişiklikleri ve sosyo-kültürel dinamikler, hipertansiyonla ilişkili olumsuz sonuçların başlıca belirleyicileridir. Türkiye’de bitkisel ürünler, sarımsak, limon ve diğer alternatif yöntemler gibi kültürel olarak yerleşmiş uygulamalar, tedavi uyumunu ve hastanın kendi kendini yönetme davranışlarını etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türk hipertansif hastalarda antihipertansif ilaç uyumunu, yaşam tarzı değişikliği davranışlarını, hipertansiyonla ilişkili sağlık risklerine yönelik farkındalığı ve tedavi sonrası algılanan yaşam kalitesini değerlendirmek üzere özgün ve kültürel olarak uyarlanmış bir ölçüm aracı olan hypertension therapy-global assessment of management, zero non-compliance, and evaluation of life quality (HT-GAMZE) anketini geliştirmek ve uygulamaktır.

Yöntem ve Gereçler

Bu kesitsel çalışmada, en az altı aydır antihipertansif tedavi almakta olan 30-80 yaş arası toplam 300 hipertansif hasta HT-GAMZE anketini tamamladı. Anket; demografik özellikleri, farmakolojik tedavi uyumunu, yaşam tarzı davranışlarını (diyet, tuz alımı, fiziksel aktivite), alternatif yöntem kullanımını ve tedavi sonrası yaşam kalitesindeki değişiklikleri değerlendirdi. İç tutarlılık Cronbach alfa katsayısı ile analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Student t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı.

Bulgular

Ortalama toplam HT-GAMZE skoru 74,2±11,1 olup, iyi düzeyde farmakolojik uyuma ancak yalnızca orta düzeyde yaşam tarzı adaptasyonuna işaret etti. Kadın hastalar erkeklere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek uyum gösterdi (p=0,01). Kırk beş-65 yaş arası hastaların uyumu diğer yaş gruplarından daha iyiydi (p=0,03). Monoterapi kullananlarda uyum, kombine tedavi kullananlara göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,02). Hastaların %30’u kan basıncını kontrol etmek için alternatif yöntemler kullandığını, yalnızca %40’ının düzenli egzersiz yaptığını bildirdi. Düzenli egzersiz yapanların yaşam tarzı modifikasyonu skorları anlamlı ölçüde daha yüksekti (p<0,001).

Sonuç

HT-GAMZE anketi, Türk hipertansif hastalarında hipertansiyon yönetiminin çok boyutlu yönlerini etkili biçimde değerlendirmiştir. Farmakolojik uyum görece yüksek olmakla birlikte, yaşam tarzı davranışlarında belirgin eksiklikler gözlemlenmiştir. Bulgular, hipertansiyon sonuçlarını iyileştirmek için kültürel olarak duyarlı, kişiselleştirilmiş eğitim stratejilerinin gerekliliğine işaret etmektedir.